KNOCKOUT PIG

Kurator wystawy: prof. Jacek Kornacki

Szczegóły wydarzenia: LINK

—

Fundacja Tumult
Rynek Nowomiejski 28, Toruń

Wernisaż: 14.05 / 17:00
Wystawa: 14.05–31.07

Konferencja popularno-naukowa „BĄDŹ ŚWIADOMYM DAWCĄ NARZĄDÓW” o transplantologii, organizowana z okazji otwarcia wystawy „KNOCKOUT PIG”

Sala Mieszczańska Ratusza Staromiejskiego w Toruniu

14.05 / 14:00

—

Wystawa powstała jako krytyczny głos w sprawie zmiany paradygmatu

transplantacji narządów. Od ponad 50 lat na świecie transplantacja narządów i jej

rozwój warynkowany jest liczbą dawców. W początkowym etapie (lata 80-te XX-go

wieku) środowisko transplantologów z aktywnym udziałem rządów państw,

środowiskami etyków, kościołami i organizacjami społecznymi zmagało się z

przełamaniem oporu pozyskiwania narządów od zmarłych, zastrzeżeniami rodzin i

społeczności. Wprowadzano różne dostosowane do regionalnych modeli etycznych

rozwiązania mające na celu propagowanie świadomego dawstwa, czyli wyrażania

zgody na darowanie organów po śmierci. Innym aspektem w programach

transplantacyjnych były wątpliwości związane z integralnością istoty ludzkiej po

przeszczepie np. posiadanie obcego serca. W XXI wieku wydaje się, że

przezwyciężono te trudności i transplantacja stała się powszechnie akceptowaną

procedurą. Jednocześnie w środowiskach sztuki i filozofii upowszechniły się

postawy posthumanistyczne i postantropocenowe. Człowiek zrozumiał istotę

biotomu planety i konieczność współistnienia z innymi organizmami żywymi dla

zachowania statusu planety. Badania naukowe dowiodły integralność i tożsamość

innych gatunków poza człowiekiem, ich zdolność do odczuwania, współistnienia,

tworzenia społeczności i obyczajowości w grupach. Podejście takie pozwoliło na

wytworzenie definicji tzw. ”non human beings” (istota nie ludzka), co utorowało

drogę do umieszczenia zwierząt w systemach prawnych różnych państw, ustalenia

instytucji zastępstwa procesowego dla tych istot oraz nadania im praw podobnych

do praw człowieka. Jednak w XXI wieku naukowcy sięgnęli do inżynierii

genetycznej aby pozyskać narządy do transplantacji od ssaków, w celu użycia ich do

transplantacji i ratowania życia ludzi. Procedura usunięcia genów odpowiedzialnych

za odrzucanie takich narządów rozwinęła produkcję świń o zmienionym genotypie

(w języku medycznym: knockout pigs) i pierwsze eksperymentalne transplantacje

ksenogeniczne u ludzi.

Autor wystawy wraz z Jackiem Kornackim byli w początku XXI wieku (rok 2000)

inicjatorami akcji społeczno-artystycznej „Bądź Świadomym Dawcą Narządów”.

Akcja ta w formie wytatuowania specjalnie zaprojektowanego znaku (znak

nieskończoności zakończony sercem) miała pokazywać gotowość człowieka do bycia

dawcą. Symbol tatuażu przenosi taką decyzję jako mowę ciała poprzez granicę

śmierci i niejako mówi w zastępstwie zmarłego. Ta konotacja kulturowa nawiązuje

do znakowania ciała obecnego w różnych kulturach od tysiącleci, ale także odwraca

stygmatyzację tatuażu w holokauście. Akcja BSDN jest uważana za najważniejszą

akcję społeczno-artystyczną w powojennej historii Polski i akcję o największym

zasięgu (znak wytatuowało na ramieniu ponad 100 tyś. osób) oddziaływania.

Maciej Śmietański wraca do dyskursu transplantacyjnego wystawą „Knockout pig” z uwagi na brak refleksji etycznej i moralnej opisującej działania ksenotransplantacyjne. Media przedstawiają takie procedury jako bezwzględny triumf człowieka nad śmiercią, jednostronnie i bez komentarzy. Podobnie środowisko medyczne ustawia problemy etyczne w przeciwnym wektorze, rozpatrując jedynie aspekt akceptacji narządu świni przez człowieka. Naukowcy zauważają co prawda, że narządy małp byłyby być może bardziej „pasujące” do ludzi, jednak małpy wg badaczy budzą złe skojarzenia etyczne – są zbyt podobne do nas. Dlatego wydaje się, że sztuka jest narzędziem mającym na celu powrót do tego dyskursu i bycie pewnego rodzaju dzwonkiem alertowym w czasach posthumanizmu.